Jammer dat faalangst bij kinderen vaak pas laat aan het licht komt. Meestal wordt het pas duidelijk als er toetsen op school worden gedaan en het voortgezet onderwijs in beeld komt. Maar kinderen hebben er vaak al jong last van en er is veel aan te doen.

Deskundigen onderscheiden verschillende vormen van faalangst. Je kunt kijken naar het soort dingen waar het kind bang voor is. Sommige kinderen vinden omgaan met anderen moeilijk. Ze zijn angstig als ze in een groep moeten functioneren of maken moeilijk nieuwe contacten. Ook omgaan met leerkrachten en andere volwassenen is voor sommige kinderen zwaar.

Daarnaast zijn er kinderen die bang zijn hun lichaam te gebruiken. Hoewel ze het best kunnen, willen ze niet klimmen en dergelijke: daardoor zijn ze bang tijdens bijvoorbeeld gymnastiek. Verreweg het bekendst is de faalangst bij het leren. Deze kinderen breekt bij het begin van een nieuw onderwerp in de klas al het klamme zweet uit, zo bang zijn ze dat ze het niet zullen snappen. Alle goedbedoelde opmerkingen zoals ‘Je hoeft helemaal niet zenuwachtig te zijn’ en ‘Je kunt het best’ sorteren geen enkel effect. Bij sommige faalangstige kinderen is het zo erg dat ze het zelfs niet meer willen proberen. Anderen doen juist enorm hun best, maar blijven steeds maar het gevoel hebben dat het toch niet goed genoeg is.

Faalangst is erg vervelend voor een kind. Het kan lichamelijke klachten veroorzaken zoals hoofdpijn, darmklachten, slecht slapen en hyperventileren. Meestal begrijpt de omgeving pas wat er aan de hand is als het kind slechte cijfers haalt op school. Ouders en leerkracht hebben vaak het idee dat het kind het allemaal wel kan, maar dat het er niet uitkomt. Maar ook op kinderen die juist erg gedreven met schoolwerk bezig zijn, moet goed worden gelet. Kinderen met faalangst kunnen heel perfectionistisch zijn.

Tegenwoordig nemen veel middelbare scholen hun brugklassers een test af om faalangst op te sporen en bieden ze speciale trainingen aan. Geschat wordt dat een op de vijf eindexamenkandidaten er wel in enige mate last van heeft. Voor scholen is het uiteraard tergend te zien hoe kinderen die prima de stof aankunnen, bij proefwerken vastlopen van de zenuwen.

De onderwijsadviseurs van de KPC-groep in Den Bosch geven handboeken uit, voor ouders en voor de basisschool. Bij faalangsttrainingen wordt geprobeerd negatieve gedachten te beïnvloeden. Daarnaast worden ontspannings- en ademhalingsoefeningen gebruikt om de lichamelijke stressreacties te onderdrukken. Goed opgezette trainingen geven meestal snel resultaat. Nederland is wat betreft opsporing en behandeling van faalangst uniek in de wereld. Ouders worden als het even kan betrokken bij de behandeling. Zonder het te willen zijn ouders vaak kritisch over hun kinderen. Of ze geven ze praktisch onuitvoerbare opdrachten mee: wees sterk!